Ik ken heel veel mensen. Onder hen zijn gelukkige en ongelukkige mensen, slimme en domme, rijke en arme, dikke en dunne, jonge en oude. Maar nooit eerder kwam ik mensen zonder verblijfsvergunning tegen. Afgelopen woensdag nam wethouder Florijn het boekje ‘Zonder papieren maar niet zonder rechten. Basisrechten van mensen zonder papieren in Rotterdam’ in ontvangst. Dit boekje maakte me nieuwsgierig. Hoe leven en overleven de naar schatting 10.000 illegalen in Rotterdam, zonder inkomen, zonder woning? Stichting Rotterdams Ongedocumenteerden Steunpunt (ROS) nodigde me uit.
In een sober zaaltje aan de Rechthuislaan op Katendrecht zitten drie medewerkers van de stichting achter een lange tafel klaar voor het spreekuur. Een man uit Burundi vertelt. Aan hem is asiel voor bepaalde tijd verleend want in Burundi woedde een oorlog. De man woonde en werkte jaren legaal in Nederland. Het tijdelijk asiel is nu ingetrokken omdat Burundi weer veilig is verklaard. De man moet terug. In gebrekkig Nederlands vertelt hij dat hij daar gevaar loopt. Er is een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd. Theo Miltenburg belt de advocaat van de man. Geduldig legt Miltenburg, met gebaren en Franse uitdrukkingen, het verhaal van de advocaat uit. Een nieuwe asielaanvraag is kansrijk met de nieuwe documenten in zijn dossier. Als hij het gesprek afrondt, blijft de man zitten. Hij is dakloos en heeft geen geld. Even dreigend als wanhopig zegt hij: ‘Jij moet mij helpen.’ Hij wil geld en onderdak, net als de andere bezoekers van het spreekuur. Dat kan stichting ROS niet bieden. Wel advies en contacten.
Zo volgen in twee uur nog 15 levensverhalen van mensen zonder papieren. Moeders met kinderen die naar de dokter moeten; een psychotische man die zonder medicijnen een gevaar is voor zichzelf en voor zijn omgeving; een moeder, zelf zwaar suikerpatiënt, wier kind is zoekgeraakt in de vlucht uit Guinee; een uitgeprocedeerde Iraniër die verschrikkelijke dingen in de gevangenis heeft meegemaakt en niet terug durft. Via de stichting kunnen ze een dokter bezoeken en krijgen ze gratis medicijnen. Aan ouders met kinderen wordt soms tijdelijk onderdak verleend.
Misschien moet de wethouder een keer meedraaien met het spreekuur. Die twee uur hebben mij laten voelen dat het niet gaat over 10.000 illegalen, maar over 10.000 moeders, buurmannen, kinderen -ieder met zijn eigen levensverhaal.
